సైన్స్పై ఆసక్తి ఉంటే సాధారణ సమస్యలకు కూడా వినూత్న పరిష్కారాలను కనుగొనవచ్చని నిరూపించారు మధ్యప్రదేశ్కు చెందిన వ్యాస్ జీ మిశ్రా. దేవ్సర్కు చెందిన ఆయన తన సోదరుడి సహకారంతో తక్కువ ఖర్చుతో పనిచేసే (Water Stove) హైబ్రిడ్ కిరోసిన్ స్టవ్ను రూపొందించారు. సాధారణంగా ఉపయోగించే కిరోసిన్ పొయ్యిలకు భిన్నంగా ఉండే ఈ స్టవ్లో నీటి ఆవిరి ప్రక్రియను కూడా ఉపయోగించుకునే విధంగా ప్రత్యేకంగా డిజైన్ చేశారు.
వ్యాస్ జీ మిశ్రాకు చిన్నప్పటి నుంచే సైన్స్, కొత్త ప్రయోగాలపై ఆసక్తి ఉన్నట్లు సమాచారం. గతంలో ఆయన రూపొందించిన డ్రిప్ ఇరిగేషన్ మోడల్కు ప్రథమ బహుమతి లభించింది. అదే స్ఫూర్తితో తాజాగా తన అన్నయ్య సహాయంతో మరో వినూత్న ప్రయోగానికి శ్రీకారం చుట్టారు.
ఈ హైబ్రిడ్ స్టవ్లో రెండు స్టవ్లను కలిపి, మొత్తం మూడు రెగ్యులేటర్లను ఏర్పాటు చేశారు. వీటి ద్వారా కిరోసిన్, నీటి ప్రవాహాన్ని నియంత్రించవచ్చు. (Water Stove) నీటిని ఆవిరిగా మార్చే ప్రక్రియ ద్వారా స్టవ్ పనితీరును మెరుగుపరిచేలా ఈ పరికరాన్ని రూపొందించారు. సాధారణ కిరోసిన్ స్టవ్తో పోలిస్తే ఈ విధానం ఇంధన వినియోగాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుందని చెబుతున్నారు.
ఈ ఆవిష్కరణను ఐఐటీ గువాహటి నిపుణులు పరీక్షించినట్లు సమాచారం. వారి పరీక్షల్లో కిరోసిన్ వినియోగం దాదాపు 20 శాతం వరకు తగ్గినట్లు నిర్ధారించబడింది. దీంతో ఇంధన ఖర్చును తగ్గించుకోవాలనుకునే కుటుంబాలకు ఈ స్టవ్ ఉపయోగకరంగా ఉండొచ్చనే ఆసక్తి నెలకొంది.
మరో ప్రత్యేకత దీని తయారీ ఖర్చు. మొదటి ప్రోటోటైప్ను కేవలం రూ.600 ఖర్చుతోనే తయారు చేసినట్లు సమాచారం. తక్కువ ఆదాయ కుటుంబాలకు కూడా అందుబాటులో ఉండేలా తక్కువ ఖర్చుతో రూపొందించడం ఈ ఆవిష్కరణలో మరో ముఖ్యమైన అంశంగా చెప్పుకోవచ్చు.
2003లో జరిగిన రాష్ట్ర స్థాయి సైన్స్ ఎగ్జిబిషన్లో ఈ ఆవిష్కరణకు ప్రథమ బహుమతి లభించింది. అప్పటి విద్యాశాఖ మంత్రి ఇంద్రజిత్ కుమార్ పటేల్ చేతుల మీదుగా వ్యాస్ జీ మిశ్రా అవార్డు అందుకున్నారు. అంతేకాకుండా నేషనల్ ఇన్నోవేషన్ ఫౌండేషన్కు చెందిన మైక్రో వెంచర్ ఇన్నోవేషన్ ఫండ్ ద్వారా ఈ ఆవిష్కరణకు రూ.37,250 ఆర్థిక సహాయం కూడా అందినట్లు వివరాలు చెబుతున్నాయి.
తక్కువ ఖర్చు, ఇంధన ఆదా లక్ష్యంతో రూపొందించిన ఈ హైబ్రిడ్ స్టవ్ గ్రామీణ, తక్కువ ఆదాయ కుటుంబాలకు ప్రత్యామ్నాయ వంట పరిష్కారంగా నిలిచే అవకాశాన్ని చూపిస్తోంది.
Also read:
